બેંકનો ઇતિહાસ
રાજપીપળાનો ઇતિહાસ
રાજવાડી યુગ
આજના સ્વતંત્ર ભારતના નર્મદા જિલ્લામાં અગાઉ “રાજપીપળા” નામનું દેશી રાજ્ય આવેલું હતું, જે 6 સપ્ટેમ્બર, 1947 સુધી અસ્તિત્વમાં રહ્યું. નામની ઉત્પત્તિ અંગે સ્પષ્ટ માહિતી નથી. કેટલાક મતે પ્રથમ રાજકીય સભા “પીપળ”ના વૃક્ષ નીચે યોજાઈ હોવાથી નામ પડ્યું. અન્ય મતે વિસ્તારમાં પીપળના વૃક્ષોની બહુલતા હોવાથી આ નામ આપવામાં આવ્યું. કેટલાક લોકો તેને મહર્ષિ પિપ્લાદ સાથે જોડાયેલા પ્રાચીન સ્થળ “તપોવન” સાથે પણ સંબંધિત માને છે. થોડા સમય માટે તેને “રાજગિરી” તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતું હતું.
નંદરાઈ વંશ
અવંતિકા (ઉજ્જૈન)ના રાજા વિક્રમના વંશજ શ્રી નંદરાઈએ પોતાનું રાજ્ય સ્થાપવાનું સ્વપ્ન જોયું. તેઓ કરજણ નદીના કિનારે આવેલા નાનપુર ગામમાં વસ્યા. તેમણે દેવી હરસિદ્ધિનું મંદિર, શ્રી મહાકાલ ધર્મેશ્વર મહાદેવ મંદિર અને રાજમહેલનું નિર્માણ કર્યું, તેમજ વિર વેતાલ હનુમાન અને બાધા તળાવનું પણ નિર્માણ કર્યું. તેઓએ નર્મદાના ઉત્તર ભાગોમાં પોતાનું શાસન વિસ્તરાવ્યું.
યુદ્ધ અને શૌર્ય
ઈ.સ. 1403માં ગુજરાતના સુલતાન અહમદે જાચંદના શાસન દરમિયાન રાજપીપળા પર આક્રમણ કર્યું, જેમાં નંદકેશ્વર મહાદેવનું મંદિર ધ્વસ્ત થયું. ભીલ સમુદાય, જે ભગવાન હનુમાનને પોતાનો “ઇષ્ટ દેવ” માને છે, તેમણે વૈદ્યનાથ મહાદેવનું નિર્માણ કર્યું અને યુદ્ધ માટે તૈયારી કરી.
સંવત 1495 થી 1514 દરમિયાન સુલતાન અહમદે ફરી આક્રમણ કર્યું, પરંતુ રાજા હરિસિંહજીએ તેને પરાજય આપ્યો અને નંદોદ નજીક “ગાદી” સ્થાપી, જે બાદમાં રાજપીપળા તરીકે ઓળખાયું. સંવત 1514માં વસવાણી વંશના પુથુરાજે પ્રથમ “રાજતિલક” કર્યું, અને ત્યારથી રાજતિલકની પરંપરા ચાલુ રહી.
આશ્રય અને મિત્રતા
1615 થી 1639 દરમિયાન, અકબરશાહના સમયમાં રાણા ઉદયસિંહને રાજપીપળાએ આશ્રય આપ્યો. 1652-61 સુધી આ પ્રદેશ “દાઇપસિંહ” તરીકે ઓળખાતો હતો અને રાજધાનીનું નામ “જૂનરાય” રાખવામાં આવ્યું. 1431માં સુલતાન અહમદ શાહે નંદોદ પર ફરી આક્રમણ કર્યું. નંદોદ અને ગોહિલ રાજ્ય 1730 સુધી રાજપીપળાનો ભાગ રહ્યા, ત્યારબાદ રાજા જીતસિંહે રાજધાની તારાવ અને કરજણ નદીઓના સંગમ સ્થાને ખસેડી.
આધુનિક પરિવર્તન
રાજધાનીમાં ફેરફાર (1830–1919)
1830માં રાજધાની ફરી નંદોદ ખાતે ખસેડવામાં આવી. 1918-19માં શહેરનું નામ રાજપીપળા રાખવામાં આવ્યું, જ્યારે તાલુકાનું નામ નંદોદ જ રહ્યું. જૂનું રાજપીપળા હવે “જૂનરાજ” તરીકે ઓળખાય છે અને તેનો વિસ્તાર ઐતિહાસિક રીતે ભરૂચ જિલ્લામાં સમાવેશ પામતો હતો.
ઐતિહાસિક વારસો
આ ઇતિહાસ રાજપીપળાના શાસકો, રાજધાનીના ફેરફારો અને અંતે આધુનિક ભારતમાં તેના વિલય સુધીની યાત્રા દર્શાવે છે. આ સમૃદ્ધ વારસો આજે પણ પ્રદેશ અને લોકોની ઓળખને પ્રેરિત અને આકાર આપે છે.
રાજપીપળા નાગરિક સહકારી બેંકનો ઇતિહાસ
રાજપીપળા નાગરિક સહકારી બેંકની સ્થાપનામાં સ્વ. ચંદુલાલ વ્યાસનો અગત્યનો અને પ્રેરણાદાયક ફાળો રહ્યો હતો. તેઓ રાજપીપળા નગરમાં સહકારી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે અગ્રણી હતા અને રાજપીપળા નાગરિક સહકારી બેંક લિ. (RNSBL) ના પ્રથમ અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી. સ્વ. ચંદુલાલ વ્યાસ હાઈકોર્ટમાં પ્લીડર તરીકે કાર્યરત હતા. આ ઉપરાંત, તેઓ રાજપીપળા રાજ્યના ડેપ્યુટી દીવાન તરીકે પણ કાર્યભારમાં રહ્યા હતા. દેશની સ્વતંત્રતા પછી તેઓ રાજપીપળા નગરપાલિકાના અધ્યક્ષ બન્યા અને શહેરના વિકાસમાં અમૂલ્ય યોગદાન આપ્યું. તેમની દુરંદેશી અને આયોજનશક્તિના કારણે રાજપીપળામાં શાકભાજી બજારનું સુવ્યવસ્થિત આયોજન થયું. બેંકની શરૂઆતના સમયમાં, નાણાકીય મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર લાવવા માટે તેમણે પોતાની અનોખી વિચારો અને દૃઢ નેતૃત્વથી બેંકને મજબૂત પાયો આપ્યો. સ્વ. ચંદુલાલ વ્યાસના પ્રયાસો અને દૃઢ સંકલ્પના પરિણામે રાજપીપળા નાગરિક સહકારી બેંક આજે વિશ્વાસ અને સેવા માટે જાણીતી સંસ્થા તરીકે ઉભરી છે.